بانک توسعه صادرات ایران
   
 
    • صادرات برای توسعه
      صادرات برای توسعه
      یادداشتی از دکتر پرویزیان: صادرکنندگان باید درک کنند که آنها نیاز به استفاده از راه‌حلهای تأمین مالی خلاقانه در پیشنهادات تجاری خود دارند تا شانس خود را برای تضمین درآمدهای آتی افزایش دهند...

      صادرات همواره به عنوان یک راهکار اساسی و اصلی برای توسعه و رشد اقتصادی مطرح بوده‌است و در سیاستگذاری‌های اقتصادی به عنوان محور اصلی گذار از توسعه نیافتگی و ورود در جرگه کشورهای توسعه یافته مورد توجه قرار گرفته است. توسعه صادرات علاوه بر اینکه منبع تأمین درآمدهای ارزی برای کشورها محسوب می‌شود، عامل مهمی در:
      • توسعه اشتغال و ایجاد فرصتهای شغلی جدید
      • افزایش ظرفیت تولید و رسیدن به مقیاس اقتصادی تولید و نتیجتاً صرفه‌های ناشی از مقیاس
      • کانال ارتباط با زنجیره جهانی تولید و انتقال دانش و فن‌آوری تولید
      • تقویت تراز تجاری و حفظ ارزش پول ملی
      • و نهایتاً تقویت رشد اقتصادی و افزایش سطح رفاه اجتماعی می‌باشد.
      در شکل‌گیری امر صادرات عناصر متعددی دخیل هستند که هریک الزامات خاص خود را در مسیر توسعه صادرات ایجاب می‌کنند. عناصر مؤثر در امر صادرات را به طور کلی می‌توان در سه حوزه دولت، صادرکنندگان و تسهیل‌کنندگان فرآیند صادرات جستجو نمود.
      1- صادرکنندگان باید استانداردها و فن‌آوری مورد نیاز برای حصول کیفیت مورد نیاز بازار هدف و پروژه‌ای که بر روی آن کار می‌کنند را به دست بیاورند که این مستلزم دسترسی به دانش کافی و نیروی انسانی متخصص است. نیاز به اطلاع کافی از وضعیت بازار صادراتی و تحقیقات بازار، داشتن اطلاع کافی راجع به مقررات قضایی، حقوقی، مالی و گمرکی بازار هدف نیز از دیگر الزامات توسعه صادرات است و این امر نیازمند داشتن تجربه برای حضور در بازارهای جهانی یا استفاده از تیمها و کارشناسان مشاور در زمینه های مذکور می‌باشد. همچنین صادرکنندگان باید در زمینه مهارتهای ارتباطی و معامله‌گری و مهارتهای تجهیز منابع مالی و سازماندهی مالی پروژ‌ه‌ها که به خصوص برای حصول موارد مورد نظر بانکها و یا اصطلاحاً bankable بودن درخواست تأمین مالی خیلی ضرورت دارد، خود را تجهیز و آماده سازند.
      2- در مورد نقش دولت در امر توسعه صادرات، وجود زیرساختهای صادراتی در کشور مبدأ نظیر شبکه حمل ونقل، بیمه و گمرک، الزاماتی است که بدون آن کار برای صادرکننده خیلی سخت می‌شود. همچنین تسهیلات و ظرفیتهای اداری و به خصوص رفع موانع و دیوان‌سالاری اداری و همچنین تقویت اطلاع‌رسانی در مورد برنامه‌های حمایتی و مشوقهای مالی و غیرمالی دولت برای صادرات می‌تواند به توسعه صادرات کمک نماید.
      از نقطه نظر کلان اقتصادی، اعمال سیاستهای تجاری مناسب و تأمین فرصتهای حضور در بازارهای جهانی به خصوص از طریق رایزنیهای سیاسی و تقویت ارتباطات دیپلماسی از طریق وزارت امور خارجه و سفارتخانه‌های کشور در خارج از کشور به عنوان یک راهکار مطرح می‌شود.
      حمایت از سرمایه‌گذاری مخاطره‌پذیر و ارائه خدمات مشاوره‌ای بانکی، مالی، بازاریابی، حقوقی و فنی به خصوص از طریق نهادهای دولتی نظیر سازمان توسعه تجارت و نهادهای مشابه نیز از دیگر راهکارهای دستیابی به الزامات توسعه صادرات است.
      3- تسهیل‌کنندگان صادرات هم نقش مهمی در توسعه صادرات ایفا می‌کنند. برای مثال تشکیل و تقویت ارتباطات درون صنعتی در راستای افزایش توان فنی و اجرایی پیمانکاران به خصوص ترویج روشهایی نظیر کنسرسیومهای صادراتی به عنوان راهکار مناسبی برای تجمیع توانهای اندک پیمانکاران در قالب یک شرکت بزرگتر به تسهیل امر صادرات کمک می‌نماید. از دیگر مواردی که امر توسعه صادرات را تسهیل می‌کند می‌توان به تقویت ساختارهای اطلاعاتی و مالی به منظور ارتقای درجه اعتباری صادرکنندگان و پیمانکاران، کسب رتبه اعتباری بین‌المللی برای امکان استفاده از منابع بازارهای مالی خارجی، استفاده از تسهیلات سندیکایی برای پروژه‌های بزرگ و همچنین استفاده از روشهای مختلف تأمین مالی که توسط بانکها ارائه می‌گردد اشاره نمود.
      صادرات و بحران مالی جهانی
      بانکها یکی از مهمترین بازیگران در صحنه توسعه صادرات هر کشور محسوب می‌گردند. تأمین منابع مالی لازم و ارائه تسهیلات و ضمانت‌ها از جمله ضروریات امر صادرات است که بانکها این مهم را بر عهده گرفته‌اند. با ورود جهان به بحران مالی که امروزه کمابیش گریبانگیر اکثر کشورهای جهان گشته‌است این امر اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.
      در چنین شرایطی فقدان یک زیرساخت صحیح برای تأمین مالی تجارت مانعی برای تجارت محسوب می‌شود. دسترسی محدود به تأمین مالی، هزینه بالا، و کمبود بیمه یا ضمانت، بر تجارت و پتانسیل صادرات یک اقتصاد خصوصاً شرکتهای کوچک و متوسط (SMEs) تأثیر بازدارنده خواهد داشت.
      در دوازده ماه گذشته شرایط کلی تأمین مالی صادرات و واردات در سطح جهانی بسیار تغییر کرده‌است. در مقایسه با سال 2006 که در انواع بازارهای مالی اعم از بازار ساختاریافته کالا، بازارهای در حال ظهور و ... فراوانی نقدینگی وجود داشت، امروزه نقدینگی بسیار کاهش یافته است و تولیدکنندگان صادرکننده یا واردکننده وام گرفتن برای سرمایه‌گذاری – برای مثال در تجهیزات کارخانه- را سخت‌تر و گران‌تر از گذشته می‌یابند. با افزایش مجدد تقاضا، تولیدکنندگان با مشکلات بیشتری هم مواجه خواهند شد، چرا که افزایش تقاضا برای محصولات آنها با افزایش نیاز به سرمایه همراه خواهد بود. بنابراین تهیه نقدینگی – و نه فقط تقاضا برای محصولات- برای آنان به چالشی در آینده تبدیل خواهد شد. در نتیجه زمانی که بازار شروع به بهبود بکند بحران بیشترین تأثیر را بر عده‌ای خواهد گذاشت.
      در کل، کاهش نقدینگی تأثیر مخربی بر شرکتها و توانایی آنها برای کسب و کار داشته‌است. شرکتها نیاز به بازبینی روش تأمین مالی واردات و صادرات خود دارند، چرا که که روشی که در زمان فراوانی نقدینگی به عنوان گزینه‌ای آسان مطرح بوده‌است ممکن است اکنون روشی اقتصادی یا حتی قابل دوام نباشد.
      بحران مالی جهانی، توجه صادرکنندگان و واردکنندگان را به سه نکته جلب کرده‌است. در زمان عدم اطمینان، شرکتها بیشتر در مورد روابط کسب‌و کارشان نگرانند و به دنبال کاهش ریسک حاصل از این روابط از طریق روشهای مختلف تأمین مالی هستند. بنابراین کاهش ریسک درحال حاضر به یک نکته کلیدی تبدیل شده‌است.
      به علاوه، هر شرکت ناچار است تأکید بیشتری بر مدیریت نقدینگی خود داشته‌باشد تا بتواند مستقل از منابع تأمین مالی خارجی فعالیت کند.
      سومین جنبه، که بیشتر در مورد صادرکنندگان مطرح است، تغییر و تحولاتی است که در نتیجه آنها موازنه بازار به نفع خریداران به هم خورده‌است. به همین دلیل صادرکنندگان ناچارند ابزارهای تأمین مالی را به صورتی فعالانه و خلاقانه بکار ببرند و راه‌حل‌های تأمین مالی را در ترکیب با پیشنهادهای تجاری خود ارائه نمایند.
      صادرکنندگان باید درک کنند که آنها نیاز به استفاده از راه‌حلهای تأمین مالی خلاقانه در پیشنهادات تجاری خود دارند تا شانس خود را برای تضمین درآمدهای آتی افزایش دهند. برای بسیاری از آنها، این امر نیاز به تغییر اساسی در رویکرد نسبت به مشتریان و کسب و کار دارد، اما این تغییری است که برای موفقیت آنها ضروری خواهد بود.
      یادداشتی از:
      دکتر کورش پرویزیان
      مدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران